Viêm đại tràng cấp tính là gì? Triệu chứng và cách điều trị

Viêm đại tràng cấp tính là tình trạng viêm niêm mạc đại tràng dẫn đến đau bụng đột ngột, tiêu chảy và một số triệu chứng liên quan khác. Bệnh diễn biến nhanh chóng, có khả năng gây mất nước và chất điện giải. Nếu không điều trị kịp thời có thể gây trụy tim mạch và tử vong.

Có thể áp dụng cách chữa viêm đại tràng tại nhà để hỗ trợ khắc phục triệu chứng

Viêm đại tràng cấp tính là gì?

Đại tràng hay ruột già, là một bộ phận quan trọng trong hệ thống tiêu hóa với chức năng tích trữ các chất thải và đưa ra khỏi cơ thể. Viêm đại tràng là thuật ngữ được sử dụng để mô tả tình trạng viêm hoặc tổn thương ở đại tràng.

Viêm đại tràng cấp là tình trạng viêm niêm mạc đại tràng dẫn đến các triệu chứng một cách đột ngột và nhanh chóng. Bệnh có thể gây ảnh hưởng đến mọi lứa tuổi, tuy nhiên bệnh thường ảnh hưởng đến người cao tuổi. Nếu không có biện pháp điều trị phù hợp, tình trạng này có thể phát triển thành mãn tính và dẫn đến một số biến chứng nghiêm trọng khác.

Trong các trường hợp viêm đại tràng cấp nghiêm trọng, người bệnh có thể có các dấu hiệu như tăng nhu động ruột mỗi ngày, chảy máu trực tràng lớn, nhịp tim nhanh. Tình trạng này có thể gây viêm đại tràng cấp nặng và tăng nguy cơ tử vong lên đến 24%.

Viêm đại tràng cấp tính có thể nhẹ, trung bình hoặc nặng. Chẩn đoán và điều trị kịp lúc là cách tốt nhất để ngăn ngừa các biến chứng không mong muốn.

Hiểu đúng về viêm đại tràng cấp tính

Viêm đại tràng là tình trạng viêm nhiễm gây tổn thương khu trú hoặc lan tỏa niêm mạc đại tràng với nhiều mức độ khác nhau.

Viêm đại tràng ở dạng cấp tính được hiểu là hiện tượng viêm bùng phát đột ngột trong thời gian ngắn, các triệu chứng đến rầm rộ và nghiêm trọng. Đây là căn cứ để phân biệt với viêm đại tràng mãn tính, mà nhiều người thường hay nhầm lẫn.

Có nhiều người đã từng bị viêm đại tràng trước đó và được chữa khỏi, nhưng bệnh lại bùng lên đột ngột thì cũng gọi là viêm đại tràng cấp. Viêm đại tràng cấp có thể được chữa khỏi nếu như người bệnh tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Tuy nhiên, nếu chữa bệnh không nghiêm túc, tình trạng bệnh kéo dài quá 3 tháng thì có nguy cơ cao chuyển thành thể mãn tính.

Viêm đại tràng mãn tính thường diễn tiến âm thầm và kéo dài nhiều năm tháng, trong khi viêm đại tràng cấp lại khởi phát đột ngột trong một giai đoạn ngắn.

Triệu chứng điển hình của viêm đại tràng cấp tính

Ở người khỏe mạnh, hệ thống vi sinh trong đại tràng luôn cân bằng giữa nguồn lợi khuẩn và hại khuẩn. Tuy nhiên, khi có sự tấn công của vi khuẩn, virus, kí sinh trùng và nấm từ bên ngoài vào đại tràng, thì có thể gây ra sự xáo trộn hệ thống vi sinh đường ruột và khiến đại tràng trải qua một đợt viêm cấp tính. Nhìn chung, viêm đại tràng cấp do vi khuẩn, virus, kí sinh trùng hay nấm đều có các triệu chứng gần tương tự như nhau, nhưng vẫn có một số điểm có thể phân biệt đó là:

  • Sốt trên 38.5 độ C
  • Tiêu chảy, có đi kèm với máu
  • Gặp khó khăn khi đi đại tiện (không phổ biến)
  • Đau dạ dày dữ dội cục bộ (đau thắt bụng dưới) hoặc đau toàn bộ khoang bụng
  • Cứng bụng (đôi khi)
  • Giảm cân đáng kể mà không rõ lý do
  • Thường xuyên mệt mỏi

Ngoài ra, các dấu hiệu nhận biết viêm đại tràng cấp tính thường biểu hiện phụ thuộc vào các tác nhân gây bệnh. Cụ thể, các triệu chứng thường bao gồm:

  • Viêm đại tràng cấp do lỵ Amíp:

+ Đau bụng quặn từng cơn

+ Có nhu cầu đi ngoài liên tục nhưng mỗi lần chỉ được một ít phân có kèm máu và các chất nhầy

  • Viêm đại tràng cấp do vi khuẩn lỵ trực khuẩn:

+Sốt

+ Đau dạ dày

+ Đi ngoài phân lỏng có kèm máu hoặc chất nhầy

+ Đi ngoài nhiều lần trong ngày

+ Phân có lẫn máu và có màu tương tự như máu cá

  • Viêm đại tràng cấp do Shigella Shiga:

+ Đi ngoài nhiều lần trong ngày, đến mức không thể đếm được

+ Phân thường chảy thành dòng và không thể đóng thành khuôn

+ Có dấu hiệu mất nước và các chất điện giải nghiêm trọng

+ Có thể dẫn đến trụy tim mạch, gây ngất xỉu và ảnh hưởng đến tính mạng

Các triệu chứng viêm đại tràng cấp tính thường xuất hiện đột ngột và diễn biến nhanh chóng. Nếu không có biện pháp xử lý kịp thời có thể dẫn đến mất nước, mất chất điện giải, gây trụy tim và tử vong

Nguyên nhân gây viêm đại tràng cấp tính

Có nhiều nguyên nhân có thể gây ra hoặc làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm đại tràng cấp tính. Theo một số thống kê, các nguyên nhân phổ biến thường bao gồm:

  • Ngộ độc thực phẩm: Thường có liên quan đến vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Trong trường hợp này, các triệu chứng thường xuất hiện ngay lập tức trong vòng 12 – 72 giờ. Tuy nhiên, đôi khi một số người bệnh có thể mất vài tuần để xuất hiện các triệu chứng đầu tiên của bệnh viêm đại tràng do ký sinh trùng hoặc nhiễm vi khuẩn Hp.
  • Thiếu vệ sinh an toàn thực phẩm: Bệnh viêm đại tràng cấp thường có liên quan chặt chẽ với các vấn đề vệ sinh, an toàn thực phẩm. Trong một trường thường có nhiều loại vi sinh vật gây bệnh. Do đó, nếu người bệnh sử dụng các loại thực phẩm hoặc nguồn nước nhiễm bẩn có thể dẫn tình trạng viêm đại tràng.
  • Thuốc kháng sinh: Một số người cần sử dụng thuốc kháng sinh để điều trị các bệnh lý khác. Kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn bên trong hệ thống tiêu hóa và một số loại vi khuẩn khác trong cơ thể. Điều này có thể dẫn đến sự phát triển quá mức của một loại vi khuẩn gọi là Clostridium
  • Difficile. Đây là loại vi khuẩn gây ra bệnh viêm đại tràng cấp tính.
    Xạ trị: Thuốc xạ trị, hóa trị hoặc các phương pháp điều trị ung thư thông qua bức xạ khác có thể gây ảnh hưởng đến các loại vi khuẩn trong cơ thể. Tình trạng này làm tăng nguy cơ viêm đại tràng.
  • Thiếu máu cục bộ: Một số bệnh lý và vấn đề sức khỏe có thể gây đông máu ở động mạch bụng. Điều này dẫn đến một cơn đau dạ dày bất ngờ và nghiêm trọng. Tình trạng này cũng dẫn đến giảm lượng máu cung cấp cho thành ruột, dẫn đến tích tụ các chất nhầy máu và dẫn đến viêm đại tràng cấp.
  • Tắc nghẽn đại tràng: Táo bón hoặc viêm túi thừa có thể gây tắc nghẽn đại tràng và gây viêm đại tràng cấp.

Ngoài ra, trong các trường hợp viêm đại – trực tràng gây chảy máu nghiêm trọng, các bác sĩ vẫn chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, các nguyên nhân có thể liên quan đến các bệnh tự miễn hoặc do viêm đại tràng cấp tính dị ứng thức ăn gây ra.

Phương pháp chẩn đoán viêm đại tràng cấp

Viêm đại tràng cấp tính được chẩn đoán tương đối đơn giản. Trước tiên, các bác sĩ sẽ dựa vào triệu chứng của bệnh nhân để đánh giá xem mức độ, tính chất của những triệu chứng này thế nào. Chẳng hạn như:

  • Đau bụng
  • Tiêu chảy nhiều lần trong ngày
  • Phân lỏng có thể nhầy máu
  • Có cảm giác buồn ói
  • Có thể có sốt cao, cơ thể mệt mỏi, suy kiệt

Nếu triệu chứng mới bùng phát trong thời gian gần đây, mới chỉ có vài ngày thì có thể nghĩ ngay tới viêm đại tràng cấp tính.

Ngoài ra, các bác sĩ sẽ nghiên cứu thêm về tiền sử bệnh tật và sử dụng thuốc, thói quen ăn uống thường ngày của bệnh nhân hay có ai trong gia đình cũng mắc phải các triệu chứng tương tự hay không để chẩn đoán bệnh.

Sau khi thăm khám lâm sàng, bệnh nhân sẽ được chỉ định thực hiện thêm một số chẩn đoán cận lâm sàng cần thiết, để tìm ra tác nhân gây bệnh. Các phương pháp xét nghiệm chủ yếu là:

  • Soi phân trực tiếp để tìm vi khuẩn, virus hay kí sinh trùng gây bệnh.
  • Xét nghiệm máu để đo lượng bạch cầu, nếu bạch cầu tăng thì có thể viêm đại tràng là do nhiễm trùng.
  • Bệnh nhân bị viêm đại tràng cấp ít khi phải dùng tới phương pháp nội soi.

Điều trị viêm đại tràng cấp

Viêm đại tràng cấp chủ yếu được điều trị nội khoa bằng kháng sinh (Xem thêm: Cách điều trị viêm đại tràng như thế nào?). Tuy nhiên, tùy thuộc vào từng tác nhân gây bệnh sẽ có phác đồ điều trị phù hợp.

Với những bệnh nhân bị viêm đại tràng cấp do vi khuẩn (Salmonella, Shigella, Campylobacter , C. diff , E. coli ) thì không cần điều trị. Bệnh có thể tự khỏi sau vài ngày, chỉ cần lưu ý bù nước và điện giải. Nếu viêm cấp tính nghiêm trọng thì có thể sử dụng thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ. Cần theo dõi tình hình chặt chẽ để phòng ngừa biến chứng xảy ra.

Điều trị viêm đại tràng cấp do vi khuẩn C.diff

  • Tình trạng nhẹ: bù nước + điện giải
  • Tình trạng nặng: dùng kháng sinh phù hợp, nếu biến chứng có thể phải phẫu thuật cắt bỏ một phần đại tràng

Điều trị viêm đại tràng cấp do vi khuẩn Salmonella:

  • Tình trạng nhẹ đến mức trung bình: Không cần điều trị. Một số trường hợp thì cần bù nước + điện giải, có thể sử dụng thêm thuốc hạ sốt hoặc thuốc khác để giảm triệu chứng.
  • Tình trạng nặng có biến chứng: Phải dùng kháng sinh phù hợp theo phác đồ để điều trị

Điều trị viêm đại tràng do vi khuẩn Shigella :

  • Tình trạng nhẹ: Bệnh thường tự khỏi sau 5-7 ngày mà không cần dùng thuốc.
  • Tình trạng nặng: Điều trị nội khoa bằng các thuốc như ampicillin, TMP SMX,fluoroquinolon hay ciprofloxacin nếu bệnh nhân đi ngoài nghiêm trọng. Kết hợp bù nước và điện giải. Tránh dùng thuốc tiêu chảy vì có thể làm cho tình hình tồi tệ hơn.

Điều trị viêm đại tràng cấp do Campylobacter:

  • Tình trạng nhẹ: Bệnh tự khỏi sau 5 – 7 ngày mà không cần dùng kháng sinh.
  • Tình trạng nặng: Có thể phải sử dụng thêm một số loại kháng sinh như azithromycin , macrolide …

Điều trị viêm đại tràng cấp do vi khuẩn E.coli:

  • Tình trạng nhẹ: Bù nước và nghỉ ngơi
  • Tình trạng nhẹ: Bệnh nhân phải nhập viện để truyền máu, lọc thận hoặc thuốc kiểm soát co giật, thuốc điều hòa huyết áp.

Điều trị viêm đại tràng cấp do virus:

  • Chú ý bù nước và điện giải nhằm tránh mất nước, bệnh có thể tự khỏi sau vài ngày.

Điều trị viêm đại tràng cấp do trùng amip:

  • Sử dụng kháng sinh điều trị theo phác đồ của bác sĩ.

Điều trị viêm đại tràng cấp do nấm:

  • Sử dụng kháng sinh điều trị theo phác đồ của bác sĩ.

Viêm đại tràng cấp tính có nguy hiểm không?

Viêm đại tràng cấp do nhiễm khuẩn Amíp nếu không được điều trị phù hợp có thể dẫn đến viêm đại tràng cấp mạn tính, tình trạng trụy tim mạch và có thể gây tử vong. Ngoài ra, trong một số trường hợp viêm đại tràng cấp có thể gây ảnh hưởng đến chức năng gan, nhiễm trùng gan dẫn đến các bệnh viêm gan hoặc áp xe gan.

Viêm đại tràng cấp do nhiễm vi khuẩn lỵ có thể gây viêm loét đại tràng, thủng đại tràng hoặc nhiễm trùng máu (không phổ biến).

Ngoài ra, trong các trường hợp viêm đại tràng cấp nghiêm trọng, bệnh có thể dẫn đến lao ruột. Tình trạng này làm tăng nguy cơ gây bán tắc ruột, tắc ruột, viêm phúc mạc, thủng ruột và dẫn đến tử vong.

Biện pháp phòng ngừa bệnh viêm đại tràng cấp

Giữ gìn vệ sinh môi trường sống và an toàn thực phẩm là cách tốt nhất để cải thiện các triệu chứng viêm đại tràng cấp. Cụ thể, người bệnh cần lưu ý các vấn đề phổ biến như:

  • Không sử dụng các loại thực phẩm sống, chưa nấu chín kỹ như tiết canh, nem sống, nem chua, rau sống chưa được làm sạch hoặc các món ăn tái.
  • Sử dụng nguồn nước sạch, uống nước tiệt trùng hoặc đun sôi 100 độ C. Ngoài ra, không sử dụng nước đá không đảm bảo vệ sinh, không được tiệt trùng đúng cách.
  • Hạn chế sử dụng các loại thực phẩm và gia vị cay nói chung như ớt, tiêu, cà ri, mù tạt,…
  • Ăn chậm, nhai kỹ và tốt nhất là nên ăn vào một giờ cố định trong ngày.
  • Hạn chế căng thẳng, áp lực, stress. Điều này có thể tăng khả năng ảnh hưởng đến hệ thống vi sinh vật đường ruột và gây viêm đại tràng cấp.
  • Tránh sử dụng các loại thuốc có thể gây kích ứng dạ dày như thuốc nhuận tràng. Ngoài ra, nếu cần sử dụng thuốc điều trị bệnh như thuốc kháng sinh hoặc xạ trị, người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể.
  • Nếu trong nhà hoặc sống cùng với người mắc bệnh lỵ, lỵ trực khuẩn, tả, thương hàn,… cần vệ sinh và tiệt trùng dụng cụ ăn uống và nấu ăn bằng nước đun sôi 100 độ C. Bên cạnh đó, phân của người bệnh cần được tập trung ở một khu vực nhất định, nhà vệ sinh không nên đặt gần khu vực nấu ăn hoặc ăn uống.

Bệnh viêm đại tràng cấp tính thường có liên quan chặt chẽ đến an toàn vệ sinh thực phẩm và vệ sinh môi trường sống. Do đó để phòng ngừa bệnh, cách tốt nhất là giữ gìn vệ sinh cá nhân và môi trường. Bên cạnh đó, người bệnh cần thực hiện điều trị theo phác đồ và chỉ định của bác sĩ chuyên môn để ngăn ngừa các rủi ro không mong muốn.

☛ Tìm hiểu thêm: Viêm đại tràng mãn tính chữa được không? Có nguy hiểm không?

Nguồn: vhea.org.vn, trangphuclinh.vn

Bài viết liên quan

Bài viết cùng chuyên mục